Το ανθενωτικό μένος του Γενναδίου και του Λουκά Νοταρά
Ο Γεννάδιος δε σταματούσε να διδάσκει και να γράφει κάθε μέρα εναντίον των ενωτικών συνθέτοντας επιχειρήματα και αντεπιχειρήματα κατά του σοφοτάτου και μακαριστού Θωμά Ακινάτη και των συγγραμμάτων ου και του Δημητρίου Κυδώνη, τους οποίους απεδείκνυε αιρετικούς. Ομοϊδεάτη και συνεργάτη είχε τον πρώτο της συγκλήτου και μεσάζοντα, τον μεγάλο δούκα, ο οποίος τόσο πολύ καταφερόταν εναντίον των Λατίνων, ώστε, όταν οι Ρωμαίοι είδαν τον αναρίθμητο στρατό των Τούρκων μπροστά στην πόλη τους, τόλμησε να πει :"κρειτότερόν ἐστιν εἰδέναι ἐν μέση τη πόλει βασιλεῦον Τούρκων ἤ καλύπτραν Λατινικήν" (Μιχαήλ Δούκας, Ιστορία)
Απάντηση του Κων/νου ΙΑ' στην πρόταση του Μωάμεθ Β' για παράδοση
Ο Κωνσταντίνος ΙΑ' απωθεί τους Οθωμανούς . Θεόφιλος Χατζημιχαήλ (1932)
Τὸ δὲ τὴν πόλιν σοι δοῦναι, οὔτ’ ἐμόν ἐστιν οὔτ’ ἄλλου τῶν κατοικούντων ἐν ταύτῃ· κοινῇ γὰρ γνώμῃ πάντες αὐτοπροαιρέτως ἀποθανοῦμεν καὶ οὐ φεισόμεθα τῆς ζωῆς ἡμῶν».
"Το να σου παραδώσω την Πόλη ούτε στις δικές μου προθέσεις είναι ούτε σε κανενός άλλου απ'όσους κατοικούν σ'αυτή, γιατί όλοι με κοινή απόφαση ( που πήραμε) με τη δική μας αβίαστη θέληση θα πεθάνουμε και δε θα υπολογίσουμε τη ζωή μας"
(Γ. Φραντζής)
Ο θάνατος του Κωνσταντίνου ΙΑ' Παλαιολόγου
«Ο βασιλεύς οὖν ἀπαγορεύσας ἐαυτόν, ἰστάμενος βαστάζων σπάθην και ἀσπίδα, είπε λόγον λύπης άξιον "οὐκ έστί τις τῶν χριστιανῶν τοῦ λαβεῖν τήν κεφαλήν μου ἀπ΄ ἐμοῦ;" ἦν γάρ μονώτατος ἀπολειφθείς. τότε είς τῶν Τούρκων δούς αὐτῷ κατά πρόσωπον καί πλήξας, καί αὐτός τῷ Τούρκῳ ἐτέραν ἐχαρίσατο' τῶν ὁπισθεν δ΄ἐτέρος καιρίαν δούς πληγήν, ἔπεσε κατά γῆς' οὐ γάρ ῄδεισαν ὃτι ὁ βασιλεύς ἐστιν, ἀλλ΄ ὡs κοινόν στρατιώτην τοῦτον θανατώσαντες ἀφῆκαν». ( Μιχαήλ Δούκας, 3611)
Ο Μωάμεθ ο Β'μπαίνει στην Πόλη
O Mωάμεθ ο Β'κατά την άλωση της Κωνσταντινούπολης. Πίνακας του Fausto Zonaro (1903).
«Ὁ δὲ βασιλεύς μετά ταῦτα εἰσελθών εἰς τὴν πόλιν, κατεθεᾶτο τὸ μέγεθος καὶ τὴν θέσιν αὐτῆς, τὴν τε λαμπρότητα καὶ καλλονήν, τὸ τε πλῆθος καὶ μέγεθος καὶ κάλλος τῶν τε ναῶν καὶ τῶν δημοσίων οἰκοδομημάτων, τῶν τε ἰδιωτικῶν οἰκιῶν καὶ κοινῶν καὶ τῶν ἐν δυνάμει ὄντων τὴν πολυτέλειαν, ἔτι δὲ τὴν τε τοῦ λιμένος θέσιν καὶ τῶν νεωρίων καὶ τὸ πρὸς πάντα ἐπιτηδείως ἔχειν τὴν πόλιν και εὐφυῶς, καὶ ἁπλῶς πᾶσαν αὐτῆς τὴν κατασκευήν καὶ τὸν κόσμον. Ἑώρα δὲ καιὶ τὸ πλῆθος τῶν ἀπολλυμένων καὶ τὴν ἐρήμωσιν τῶν οἰκιῶν καί τήν παντελή φθοράν αυτῆς καί τὸν ὄλεθρον· καῖ οἶκτος αὐτόν εὐθύς ἐσήει καὶ μετάμελος οὐ μικρός τῆς ἀπωλείας τε καὶ διαρπαγῆς καὶ δάκρυον ἀφῆκε τῶν ὀφθαλμῶν, καὶ μέγα στενάξας τε και περιπαθείς, “οἵαν, ἔφη, πόλιν εἰς διαρπαγήν καὶ ἐρήμωσιν ἐκδεδώκαμεν;” οὕτως ἔπαθε τἢν ψυχήν». (Μιχαήλ Κριτόβουλος, Ἱστορίαι Ι 68,1-)
"ΕΑΛΩ Η ΠΟΛΙΣ..."
Χάρτης της Κωνσταντινούπολης (1422)
"Οι 'Ελληνες μόλις διέτρεξε η φήμη πως έπεσε η Πόλη, άλλοι άρχισαν να τρέχουν προς το λιμάνι στα πλοία των Βενετσιάνων και των Γενοβέζων και καθώς ορμούσαν πολλοί πάνω στα πλοία βιαστικά και με ακαταστασία χάνονταν, γιατί βούλιαζαν τα πλοία. Και έγινε εκείνο που συνήθως γίνεται σε τέτοιες καταστάσεις. Με θόρυβο, φωνές και χωρίς καμιά τάξη έτρεχαν να σωθεί ο καθένας μέσα σε σύγχυση.Ένα μεγάλο πλήθος άνδρες και γυναίκες, που όλο και μεγάλωνε από τους κυνηγημένους, στράφηκε προς τον πιο μεγάλο ναό της Πόλης, που ονομάζεται Αγιά Σοφιά. Μαζεύτηκαν εδώ άνδρες, γυναίκες και παιδιά. Σε λίγο όμως πιάστηκαν από τους Τούρκους χωρίς αντίσταση. Πολλοί άνδρες σκοτώθηκαν μέσα στο ναό από τους Τούρκους. Άλλοι πάλι σ” άλλα μέρη της Πόλης πήραν τους δρόμους χωρίς να ξέρουν για που. Σε λίγο άλλοι σκοτώθηκαν, άλλοι πιάστηκαν και πολλοί όμως από τους Έλληνες φάνηκαν γενναίοι αντιστάθηκαν και σκοτώθηκαν, για να μη δουν τις γυναίκες και τα παιδιά τους σκλάβους." (Λαόνικος Χαλκοκονδύλης, Ἀπόδείξεις ἱστοριῶν)
